CES-DUTH ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1/2022
Προστασία οικιακών πελάτων και μηχανισμός – ρήτρα αναπροσαρμογής

Παναγιώτη Αργαλιά, Δικηγόρου, ΔΝ, Ειδικού Συνεργάτη Νομικής Σχολής ΔΠΘ

(H μελέτη δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό Digestaonline στις 5/92022)

Η παρούσα ενεργειακή κρίση απασχολεί την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη σε διάφορα επίπεδα. Ο προσδιορισμός των αιτιών της κρίσης, οι προβλέψεις σχετικά με τη διάρκεια της κρίσης, η υλοποίηση πολιτικών συμβατών με το Δίκαιο της ΕΕ απασχόλησαν και συνεχίζουν να προβληματίζουν τους ιθύνοντες των ευρωπαϊκών και εθνικών θεσμών.

Η ευρωπαϊκή αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης δεν δείχνει να είναι επαρκής ενώ τα κράτη μέλη λαμβάνουν τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες προστασίας των οικιακών πελατών. Ωστόσο, η ίδια η Επιτροπή της ΕΕ αναγνωρίζει ότι οι τιμές δεν θα επανέλθουν στα επίπεδα πριν από την ενεργειακή κρίση.

Στο ανωτέρω πλαίσιο, η προστασία των οικιακών πελάτων στην ανταγωνιστική αγορά ενέργειας αποτελεί επίκαιρο νομικό ζήτημα.  Ειδικότερα, η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στην προστασία του οικιακού πελάτη ενέργειας σε σχέση με την αύξηση της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω του μηχανισμού αναπροσαρμογής, σε συνδυασμό και με το δικαίωμα μονομερούς τροποποίησης των όρων της σύμβασης προμήθειας από την πλευρά του προμηθευτή.

Στόχευση της μελέτης είναι η αποσαφήνιση της προστασίας των καταναλωτών - οικιακών πελάτων ενέργειας στο πλαίσιο του δικαίου της ΕΕ και του εθνικού δικαίου σε μια περίοδο που τίθενται πολλά ζητήματα προκαλώντας σύγχυση στους ίδιους τους οικιακούς πελάτες και τους νομικούς τους παραστάτες.

Δες τη μελέτη εδώ

CES-DUTH ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1/2020

ΔΕΛΤΙΟ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΕΕ: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ – ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ  2018

ΕΝΕΡΓΕΙΑ – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 

Επιμέλεια Παναγιώτης Αργαλιάς, Δικηγόρος, ΔΝ

1. ΔΕΕ, Απόφαση της 6ης Δεκεμβρίου 2018, Υπόθεση C-305/17 , FENS spol. s r.o. κατά Slovenská republika – Úrad pre reguláciu sieťových odvetví – Προδικαστική

Η αίτηση αφορούσε την ερμηνεία των άρθρων 28 και 30 ΣΛΕΕ. Η αίτηση υποβλήθηκε από το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο Επαρχίας Μπρατισλάβα ΙΙ της Σλοβακίας (Okresný súd Dunajská Streda) στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της FENS spol. s r.o., εταιρίας περιορισμένης ευθύνης με έδρα τη Σλοβακία, και της Σλοβακικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από την Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, με αντικείμενο τα τέλη επί της παροχής υπηρεσιών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, την καταβολή των οποίων είχε ζητήσει η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας από την εταιρία την οποία διαδέχθηκε η FENS. Ειδικότερα, η FENS διαδέχθηκε την Korlea Invest a.s., η οποία κηρύχθηκε σε πτώχευση κατά τη διάρκεια της δίκης. Η Korlea είχε λάβει άδεια λειτουργίας ως προμηθευτής στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Σλοβακίας. Οι δραστηριότητές της περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, την εξαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η Korlea συνήψε με την εταιρία Slovenská elektrizačná prenosová sústava a.s. (SEPS), σλοβακική εταιρία που διαχειρίζεται το εθνικό δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, σύμβαση για τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας δυνάμει της οποίας η τελευταία αυτή εταιρία ανέλαβε την υποχρέωση να διασφαλίζει, για λογαριασμό της Korlea, τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μέσω των γραμμών διασυνδέσεως καθώς και τη διαχείριση και την παροχή υπηρεσιών μεταφοράς. Η σύμβαση μεταφοράς προέβλεπε ότι, για την παροχή υπηρεσιών δικτύων σε περίπτωση εξαγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η Korlea όφειλε να καταβάλει τέλος υπολογιζόμενο σύμφωνα με το άρθρο 12, παρ. 9, της κανονιστικής αποφάσεως 317/2007, εκτός αν αποδείκνυε ότι η εξαγόμενη ηλεκτρική ενέργεια είχε προηγουμένως εισαχθεί στη Σλοβακία. Η Korlea κατέβαλε στη SEPS για το τέλος αυτό ποσό 6.815.853,415 ευρώ και ζήτησε από τη SEPS να παύσει να της χρεώνει το εν λόγω τέλος και να της επιστρέψει τα ποσά που είχε ήδη καταβάλει στο πλαίσιο αυτό. Με επιστολή της 30ής Οκτωβρίου 2008, η SEPS απέρριψε την αίτηση αυτή. Εν συνεχεία, η Korlea άσκησε ενώπιον του αρμοδίου εθνικού δικαστηρίου ένδικο βοήθημα υποστηρίζοντας ότι το επίδικο τέλος συνιστούσε επιβάρυνση ισοδύναμου αποτελέσματος με δασμό. Μετά την απόρριψη της προσφυγής από το Πρωτοβάθμιο δικαστήριο, η Korlea άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του περιφερειακού δικαστηρίου της Μπρατισλάβα, το οποίο εξαφάνισε την απόφαση και ανέπεμψε την υπόθεση ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου. 

Το κύριο νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν εάν τα άρθρα 28 και 30 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε ρύθμιση Κράτους-μέλους, η οποία προβλέπει χρηματική επιβάρυνση, η οποία πλήττει την ηλεκτρική ενέργεια που εξάγεται προς άλλο Κράτος-μέλος ή προς τρίτη χώρα μόνον οσάκις η ηλεκτρική ενέργεια έχει παραχθεί στο εθνικό έδαφος. Με άλλα λόγια εάν η ενέργεια δεν έχει παραχθεί στην Σλοβακία, η επίδικη επιβάρυνση δεν επιβάλλεται.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι τα άρθρα 28 και 30 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται στην ανωτέρω εθνική κανονιστική ρύθμιση.

2. ΔΕΕ, απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2018, Υπόθεση C-242/17, Legatoria Editoriale Giovanni Olivotto (LEGO) SpA κατά Gestore dei servizi energetici (GSE) SpA κ.λπ. – Προδικαστική 

Η αίτηση αφορούσε την ερμηνεία του άρθρου 18 της Οδηγίας 2009/28 σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε συνδυασμό με την εκτελεστική απόφαση 2011/438 της Επιτροπής σχετικά με την αναγνώριση του συστήματος «Διεθνής Πιστοποίηση Αειφορίας και Άνθρακα» για την απόδειξη της συμμόρφωσης με τα κριτήρια αειφορίας στο πλαίσιο των Οδηγιών 2009/28 και 2009/30. Σύμφωνα με το άρθρο 18 παρ. 1 και 3 της Οδηγίας 2009/28 «1. Όταν βιοκαύσιμα και βιορευστά πρόκειται να ληφθούν υπόψη για τους σκοπούς που απαριθμούνται στα στοιχεία α), β) και γ) του άρθρου 17 παράγραφος 1, τα κράτη μέλη υποχρεώνουν τους οικονομικούς φορείς να αποδείξουν ότι πληρούνται τα κριτήρια αειφορίας που καθορίζονται στο άρθρο 17 παράγραφοι 2 έως 5. Για τον σκοπό αυτό, απαιτούν από τους οικονομικούς φορείς να χρησιμοποιούν ένα σύστημα ισοζυγίου μάζας το οποίο: α) επιτρέπει παρτίδες πρώτων υλών ή βιοκαυσίμων με διαφορετικά χαρακτηριστικά αειφορίας να αναμειγνύονται· β) απαιτεί οι πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά αειφορίας και τα μεγέθη των παρτίδων που αναφέρονται στο στοιχείο α) να αποδίδονται επίσης στο μείγμα και γ)  προβλέπει ότι το σύνολο όλων των παρτίδων που αποσύρονται από το μείγμα περιγράφεται ως έχον τα ίδια χαρακτηριστικά αειφορίας, στις ίδιες ποσότητες, με το σύνολο όλων των παρτίδων που προστίθενται στο μείγμα. […] 

3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα για να εξασφαλίζουν ότι οι οικονομικοί φορείς υποβάλλουν αξιόπιστες πληροφορίες και θέτουν στη διάθεση του κράτους μέλους, κατόπιν σχετικού αιτήματος, τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για τη διαμόρφωση των πληροφοριών. Τα κράτη μέλη υποχρεώνουν τους οικονομικούς φορείς να εξασφαλίζουν κατάλληλου επιπέδου ανεξάρτητο έλεγχο των πληροφοριών που υποβάλλουν και να παρέχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν τη διενέργεια τέτοιου ελέγχου. Με τον έλεγχο επαληθεύεται ότι τα συστήματα που χρησιμοποιούνται από τους οικονομικούς φορείς είναι ακριβή, αξιόπιστα και δεν επιδέχονται απάτη. Αξιολογούνται η συχνότητα και η μεθοδολογία των δειγματοληψιών και η ορθότητα των δεδομένων. Οι πληροφορίες που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο της παρούσας παραγράφου περιλαμβάνουν ιδίως πληροφορίες για την τήρηση των κριτηρίων αειφορίας του άρθρου 17 παράγραφοι 2 έως 5, κατάλληλες και σχετικές πληροφορίες για τα μέτρα που λαμβάνονται για την προστασία του εδάφους, του νερού και του αέρα, την αποκατάσταση των υποβαθμισμένων εδαφών, την αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης νερού σε περιοχές όπου το νερό σπανίζει καθώς και κατάλληλες και σχετικές πληροφορίες για τα μέτρα που λαμβάνονται για να ληφθούν υπόψη τα στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο 17 παράγραφος 7 δεύτερο εδάφιο. […] Οι υποχρεώσεις που ορίζονται στην παρούσα παράγραφο ισχύουν άσχετα αν τα βιοκαύσιμα ή τα βιορευστά παράγονται εντός της [Ένωσης] ή εισάγονται.», Η αίτηση υποβλήθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας της Ιταλίας (Consiglio di Stato) στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Legatoria Editoriale Giovanni Olivotto (L.E.G.O.) SpA, αφενός, και της Gestore dei servizi energetici (GSE) SpA, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Προστασίας των Φυσικών και Θαλάσσιων Πόρων του Υπουργείου Οικονομικής Ανάπτυξης και του Υπουργείου Αγροτικής και Δασικής Πολιτικής αφετέρου, με αντικείμενο τη μη προσκόμιση πιστοποιητικών αειφορίας σχετικά με βιορευστά που χρησιμοποιούνται για τη λειτουργία μονάδας θερμοηλεκτρικής ενέργειας της L.E.G.O., καθόσον η μη προσκόμιση αυτή επέφερε την ανάκληση της υπαγωγής της μονάδας αυτής στο καθεστώς παροχής κινήτρων πράσινων πιστοποιητικών. Ας σημειωθεί το βιορευστό, ήτοι το φοινικέλαιο παράγεται στην Ινδονησία, εισάγεται στην Ένωση, τίθεται σε ελεύθερη κυκλοφορία και αποθηκεύεται στη Γαλλία και, στη συνέχεια, μεταφέρεται στην Ιταλία προς πώληση στη L.E.G.O..

Το νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν αν προσκρούει στο άρθρο 34 ΣΛΕΕ εθνική κανονιστική ρύθμιση, η οποία προβλέπει ότι οι οικονομικοί φορείς που μετέχουν στην αλυσίδα εφοδιασμού του προϊόντος, ακόμη και όταν πρόκειται για ενδιαμέσους οι οποίοι δεν αποκτούν φυσική κατοχή των βιορευστών, υπόκεινται σε ορισμένες υποχρεώσεις πιστοποιήσεως, επικοινωνίας και πληροφορήσεως, που απορρέουν από το εθνικό σύστημα επαληθεύσεως της αειφορίας.

Το ΔΕΕ διαπίστωσε ότι η απαγόρευση ποσοτικών περιορισμών και ειδικότερα τα άρθρα 34-37 ΣΛΕΕ εφαρμόζονται τόσο στα προϊόντα καταγωγής Κρατών-μελών όσο και στα προϊόντα προελεύσεως τρίτων χωρών. Έτσι, το ΔΕΕ διαπίστωσε ότι η υποχρέωση προσκομίσεως πιστοποιητικών αειφορίας, σύμφωνα με την εθνική κανονιστική ρύθμιση, στους ενδιαμέσους που δεν αποκτούν φυσική κατοχή των βιορευστών αντικειμένων της συναλλαγής στην οποία μετέχουν, είναι ικανή να περιορίσει, τουλάχιστον έμμεσα και δυνητικά, την εισαγωγή τέτοιων προϊόντων προελεύσεως άλλων Kρατών-μελών. Αυτό συμβαίνει διότι μια τέτοια υποχρέωση καθιστά την εισαγωγή βιορευστών δυσχερέστερη, στο μέτρο που οι απλοί ενδιάμεσοι, καίτοι δεν υπόκεινται στην υποχρέωση αυτή πιστοποιήσεως δυνάμει του άρθρου 18 της Οδηγίας 2009/28, όταν εισάγουν ένα βιορευστό στην Ιταλία πρέπει ωστόσο να προσκομίσουν την εν λόγω πιστοποίηση και υπόκεινται, εξ αυτού του λόγου, στις σχετικές διοικητικές υποχρεώσεις και στα σχετικά έξοδα.

Ωστόσο, το ΔΕΕ εκτίμησε ότι μια τέτοια εθνική κανονιστική ρύθμιση, καθόσον ενθαρρύνει τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμβάλλει επίσης στην προστασία της υγείας και της ζωής των προσώπων και των ζώων, καθώς και στην προφύλαξη των φυτών, λόγους γενικού συμφέροντος που απαριθμούνται στο άρθρο 36 ΣΛΕΕ 

Το ΔΕΕ έκρινε ότι το Δίκαιο της ΕΕ και ειδικότερα το άρθρο 34 ΣΛΕΕ και το άρθρο 18, παρ. 1 και 3, της Οδηγίας 2009/28, έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση, η οποία επιβάλλει εθνικό σύστημα επαληθεύσεως (υποχρεώσεις πιστοποιήσεως, επικοινωνίας και πληροφορήσεως) της αειφορίας των βιορευστών και στους ενδιαμέσους φορείς, οι οποίοι δεν αποκτούν φυσική κατοχή των βιορευστών.

3. ΔΕΕ, απόφαση της 7ης Νοεμβρίου 2018, Υπόθεση C-461/17, Brian Holohan κ.λπ. κατά An Bord Pleanála - Προδικαστική

Η αίτηση αφορούσε την ερμηνεία της Οδηγίας 92/43 για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας καθώς και της Οδηγίας 2011/92 για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 3 της Οδηγίας 92/43 περί οικοτόπων   «Κάθε σχέδιο, μη άμεσα συνδεόμενο ή αναγκαίο για τη διαχείριση του τόπου, το οποίο όμως είναι δυνατόν να επηρεάζει σημαντικά τον εν λόγω τόπο, καθεαυτό ή από κοινού με άλλα σχέδια, εκτιμάται δεόντως ως προς τις επιπτώσεις του στον τόπο, λαμβανομένων υπόψη των στόχων διατήρησής του. Βάσει των συμπερασμάτων της εκτίμησης των επιπτώσεων στον τόπο και εξαιρουμένης της περίπτωσης των διατάξεων της παραγράφου 4, οι αρμόδιες εθνικές αρχές συμφωνούν για το οικείο σχέδιο μόνον αφού βεβαιωθούν ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα του τόπου περί του οποίου πρόκειται και, ενδεχομένως, αφού εκφρασθεί πρώτα η δημόσια γνώμη.». Η αίτηση υποβλήθηκε από το Ανώτερο Δικαστήριο της Ιρλανδίας (High Court) στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ των Holohan κ.λπ. κατά Pleanála και της Επιτροπής Χωροταξίας με αντικείμενο την έγκριση σχεδίου για την επέκταση της βόρειας περιφερειακής οδού της πόλεως του Kilkenny. Ειδικότερα, οι προσφεύγοντες ζήτησαν να εκδοθεί διάταξη σχετικά με την ακύρωση της απόφασης της Επιτροπής Χωροταξίας για την έγκριση του ανωτέρω σχεδίου χωροταξικής διευθετήσεως που χορηγήθηκε στο Συμβούλιο της Κομητείας του Kilkenny, διότι η σχεδιαζόμενη οδός διασχίζει δύο περιοχές Natura 2000: τη Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του ποταμού Nore και τον τόπο κοινοτικής σημασίας (ΤΚΣ) των ποταμών Barrow και Nore.

Το πρώτο νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν εάν το άρθρο 6 παρ. 3, της Οδηγίας περί οικοτόπων έχει την έννοια ότι στο πλαίσιο της «δέουσας εκτιμήσεως» πρέπει να καταγράφεται το σύνολο των τύπων οικοτόπων και των ειδών για τα οποία προστατεύεται ένας τόπος, καθώς και να προσδιορίζονται και να εξετάζονται οι επιπτώσεις του σχεδιαζόμενου έργου τόσο στα είδη τα οποία απαντούν στον τόπο αυτόν, αλλά για τα οποία αυτός δεν έχει καταχωρισθεί ως προστατευόμενος, όσο και στους τύπους οικοτόπων και στα είδη που βρίσκονται εκτός των ορίων του εν λόγω τόπου.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι το άρθρο 6, παρ. 3, της Οδηγίας περί οικοτόπων έχει την έννοια ότι στο πλαίσιο της «δέουσας εκτιμήσεως» πρέπει, αφενός, να καταγράφεται το σύνολο των τύπων οικοτόπων και των ειδών για τα οποία προστατεύεται ένας τόπος, καθώς και, αφετέρου, να προσδιορίζονται και να εξετάζονται οι επιπτώσεις του σχεδιαζόμενου έργου τόσο στα είδη τα οποία απαντούν στον τόπο αυτόν και για τα οποία αυτός δεν έχει καταχωρισθεί ως προστατευόμενος, όσο και στους τύπους οικοτόπων και στα είδη που βρίσκονται εκτός των ορίων του εν λόγω τόπου, υπό την προϋπόθεση ότι οι επιπτώσεις αυτές ενδέχεται να επηρεάσουν τους σκοπούς διατηρήσεως του τόπου.

Το δεύτερο νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν αν το άρθρο 6, παρ. 3, της Οδηγίας περί οικοτόπων έχει την έννοια ότι επιτρέπει στην αρμόδια αρχή να αδειοδοτήσει ένα σχέδιο ή έργο στο πλαίσιο του οποίου ορισμένες παράμετροι σχετικά με το στάδιο κατασκευής, όπως η τοποθεσία του εργοταξίου και οι εργοταξιακοί δρόμοι, πρόκειται να καθορισθούν με μεταγενέστερη απόφαση και, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, αν οι παράμετροι αυτές μπορούν, στο μεταγενέστερο αυτό στάδιο, να καθορισθούν μονομερώς από τον κύριο του έργου και να γνωστοποιηθούν απλώς στην εν λόγω αρχή.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι το άρθρο 6, παρ. 3, της Οδηγίας περί οικοτόπων έχει την έννοια ότι επιτρέπει στην αρμόδια αρχή να αδειοδοτήσει ένα σχέδιο ή έργο στο πλαίσιο του οποίου ο κύριος του έργου έχει τη δυνατότητα να καθορίσει μεταγενέστερα την τοποθεσία του εργοταξίου και τους εργοταξιακούς δρόμους, μόνον εφόσον είναι βέβαιο ότι η άδεια θέτει αρκούντως αυστηρούς όρους που διασφαλίζουν ότι οι παράμετροι αυτές δεν θα παραβλάψουν την ακεραιότητα του τόπου.

CES-DUTH ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1/2019

ΔΕΛΤΙΟ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΕΕ (ΔΕΕ): ΜΑΙΟΣ – ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ  2018 

ΕΝΕΡΓΕΙΑ – ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΗΜΑ – ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ - ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 

Επιμέλεια Παναγιώτης Αργαλιάς, Δικηγόρος, ΔΝ

1. ΔΕΕ, απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, Υπόθεση C-632/16, Dyson Ltd και Dyson BV κατά BSH Home Appliances NV– Προδικαστική

H αίτηση αφορούσε την ερμηνεία του κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού 665/2013 της Επιτροπής, που συμπληρώνει την Οδηγία 2010/30/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου αναφορικά με την επισήμανση της κατανάλωσης ενέργειας από ηλεκτρικές σκούπες. Επίσης, η αίτηση αφορούσε την ερμηνεία του άρθρου 7 της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά. Η αίτηση υποβλήθηκε από τον Πρόεδρο του Εμποροδικείου της Αμβέρσας (Βέλγιο). Η ένδικη διαφορά ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου προέκυψε μεταξύ της Dyson Ltd και της Dyson BV και της BSH Home Appliances NV σχετικά με αθέμιτη εμπορική πρακτική της BSH, η οποία παρέλειψε να δώσει πληροφορίες σχετικές με την ενεργειακή απόδοση των ηλεκτρικών σκουπών που εμπορεύεται και προσέθεσε στη συσκευασία των ηλεκτρικών σκουπών τις οποίες εμπορεύεται, άλλες πληροφορίες πέραν εκείνων που υποχρεωτικά πρέπει να αναγράφονται στο ενεργειακό σήμα των ηλεκτρικών σκουπών. Ας σημειωθεί ότι υπόδειγμα του ενεργειακού σήματος περιλαμβάνεται στο παράρτημα II του κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού 665/2013.

Το νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν εάν το άρθρο 7 της Οδηγίας 2005/29 έχει την έννοια ότι συνιστά «παραπλανητική παράλειψη» το γεγονός ότι δεν παρέχονται στον καταναλωτή πληροφορίες σχετικά με τις συνθήκες των δοκιμών βάσει των οποίων πραγματοποιείται η ενεργειακή κατάταξη, που εμφαίνεται στο ενεργειακό σήμα.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι το άρθρο 7 της 2005/29 έχει την έννοια ότι δεν αποτελεί παραπλανητική παράλειψη η μη παροχή πληροφοριών σχετικά με τις συνθήκες των δοκιμών βάσει των οποίων πραγματοποιείται η ενεργειακή κατάταξη.

Το δεύτερο νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν αν ο κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός 665/2013, ερμηνευόμενος υπό το πρίσμα της Οδηγίας 2010/30 έχει την έννοια ότι αντιτίθεται στην προσθήκη, σε άλλα σημεία πέραν του ενεργειακού σήματος, άλλων ετικετών ή συμβόλων που υπενθυμίζουν τις πληροφορίες οι οποίες μνημονεύονται στο εν λόγω ενεργειακό σήμα.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι το επίμαχο νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ έχει την έννοια ότι αντιτίθεται στην προσθήκη, σε άλλα σημεία πέραν του ενεργειακού σήματος, ετικετών ή συμβόλων αν η προσθήκη αυτή ενδέχεται να παραπλανήσει τον τελικό χρήστη ή να του προκαλέσει σύγχυση όσον αφορά την κατανάλωση ενέργειας κατά τη χρήση της επίμαχης ηλεκτρικής σκούπας που πωλείται στη λιανική αγορά. Σύμφωνα με την κρίση του ΔΕΕ τα ανωτέρω θα εκτιμηθούν από το εθνικό δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των κρίσιμων στοιχείων και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τα σήματα αυτά ο μέσος τελικός χρήστης που έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος, σε συνάρτηση με τους υφιστάμενους κοινωνικούς, πολιτιστικούς και γλωσσικούς παράγοντες.

2. ΔΕΕ, απόφαση της 7ης Αυγούστου 2018, Υπόθεση C-561/16, Saras Energía SA κατά Administración del Estado - Προδικαστική

Η αίτηση αφορούσε την ερμηνεία του άρθρου 7, παρ. 1, 4 και 9, καθώς και του άρθρου 20, παράγραφοι 4 και 6, της Οδηγίας 2012/27/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση. Η συγκεκριμένη αίτηση υποβλήθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας Tribunal Supremo στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Saras Energía SA και του Ισπανικού Δημοσίου σχετικά με τη νομιμότητα της υπουργικής απόφασης IET/289/2015 του Υπουργού Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τουρισμού για τη θέσπιση των υποχρεώσεων καταβολής εισφοράς στο εθνικό ταμείο ενεργειακής απόδοσης για το έτος 2015. Ειδικότερα, η Saras Energía, ισπανική εταιρία που δραστηριοποιείται στον τομέα της ενέργειας, προσέφυγε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου επικαλούμενη ότι η επίδικη υπουργική απόφαση είναι αντίθετη προς την Οδηγία 2012/27, διότι υποχρεώνει την προσφεύγουσα εταιρεία να εκπληρώσει την υποχρέωση εξοικονόμησης ενέργειας μέσω της ετήσιας καταβολής εισφοράς στο εθνικό ταμείο ενεργειακής απόδοσης, χωρίς να της παρέχει τη δυνατότητα να εκπληρώσει την υποχρέωση αυτή μέσω της εφαρμογής πραγματικών μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας. Επιπρόσθετα, η εταιρεία υποστήριξε ότι η υποχρέωση καταβολής εισφοράς επιβάλλεται μόνο στις εταιρίες λιανικής πώλησης ενέργειας και όχι στους διανομείς ενέργειας.

Το νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν εάν το άρθρο 7, παρ. 1 και 9, και το άρθρο 20, παρ. 4 και 6, της Οδηγίας 2012/27 έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση η οποία θεσπίζει ως κύριο τρόπο εκπλήρωσης της υποχρέωσης ενεργειακής απόδοσης ένα καθεστώς ετήσιας εισφοράς σε εθνικό ταμείο ενεργειακής απόδοσης, χωρίς να προβλέπει τη δυνατότητα των υπόχρεων μερών, αντί να καταβάλλουν την εισφορά αυτή, να επιτυγχάνουν τους στόχους εξοικονόμησης ενέργειας με τρόπο πραγματικό και άμεσο.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι τα επίδικα άρθρα της Οδηγίας 2012/27 δεν αντιτίθενται στην ανωτέρω εθνική κανονιστική ρύθμιση.

Το δεύτερο νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν εάν το άρθρο 7, παρ. 1 και 4, της Οδηγίας 2012/27 έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση, η οποία επιβάλλει υποχρέωση ενεργειακής απόδοσης σε ορισμένες μόνον επιχειρήσεις του ενεργειακού τομέα, οι οποίες ορίζονται ως υπόχρεα μέρη, και  δεν εκθέτει ρητώς τους λόγους για τους οποίους οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις ορίστηκαν ως υπόχρεα μέρη.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι τα επίμαχα άρθρα της Οδηγίας 2012/27 δεν αντιτίθενται στην ανωτέρω εθνική κανονιστική ρύθμιση.

3. ΔΕΕ, απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, Υπόθεση C-103/17, Messer France SAS, venantaux droits de Praxair κατά Premier minister κ.λ.π. – Προδικαστική παραπομπή 

Η αίτηση αφορούσε την ερμηνεία του άρθρου 3, παρ. 2, της Οδηγίας 92/12/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με το γενικό καθεστώς, την κατοχή, την κυκλοφορία και τους ελέγχους των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης, καθώς και των άρθρων 3 και 18 της Οδηγίας 2003/96/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 2 της Οδηγίας 92/12 «Τα προϊόντα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 μπορούν να υπόκεινται σε άλλους έμμεσους φόρους που εξυπηρετούν ειδικούς σκοπούς, υπό τον όρο ότι αυτές οι φορολογικές επιβαρύνσεις τηρούν τους κανόνες φορολόγησης που ισχύουν για τις ανάγκες των ειδικών φόρων κατανάλωσης και του [φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ)], για τον καθορισμό της φορολογικής βάσης, τον υπολογισμό, το απαιτητό και τον έλεγχο του φόρου». Η αίτηση υποβλήθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας της Γαλλίας στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Messer France SAS, πρώην Praxair και του Πρωθυπουργού, της Ρυθμιστικής Επιτροπής Ενέργειας, του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών και του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Θάλασσας με αντικείμενο την επιστροφή της εισφοράς για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας ηλεκτρισμού (CSPE) την οποία κατέβαλε η ως άνω εταιρία για τα έτη 2005 έως 2009. Ας σημειωθεί ότι επίδικη εισφορά σκοπούσε στη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών σκοπών, σκοπών εδαφικής και κοινωνικής συνοχής και στην κάλυψη δαπανών που συνδέονται άμεσα με τη διοικητική λειτουργία του Εθνικού Διαμεσολαβητή Ενέργειας και του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων για τη διαχείριση της εισφοράς CSPE.

Το κύριο νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν εάν το άρθρο 3, παρ. 2, της Οδηγίας 92/12 έχει την έννοια ότι φόρος, όπως ο επίμαχος στην υπόθεση της κύριας δίκης, μπορεί να χαρακτηριστεί ως «άλλος έμμεσος φόρος»

Το ΔΕΕ διαπίστωσε, σε μια αρχική του σκέψη, ότι το άρθρο 3, παρ. 2, της Οδηγίας 92/12 προβλέπει ότι τα Κράτη-μέλη μπορούν να θεσπίσουν ή να διατηρήσουν άλλο έμμεσο φόρο πλην του ειδικού φόρου καταναλώσεως εφόσον α) υπηρετεί ειδικό σκοπό και β) τηρεί τους κανόνες φορολογήσεως που ισχύουν για τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως ή τον ΦΠΑ ως προς τον καθορισμό της φορολογικής βάσεως, τον υπολογισμό, το απαιτητό και τον έλεγχο του φόρου.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι το άρθρο 3, παρ. 2, της Οδηγίας 92/12 έχει την έννοια ότι ο επίδικος φόρος μπορεί να χαρακτηρισθεί ως «άλλος έμμεσος φόρος», δεδομένου του περιβαλλοντικού σκοπού του εξαιρουμένων των σκοπών του εδαφικής και κοινωνικής συνοχής και των δαπανών που συνδέονται άμεσα με τη διοικητική λειτουργία  των ανωτέρω δημοσίων αρχών ή φορέων, με την επιφύλαξη της εξακριβώσεως από το αιτούν δικαστήριο, της τηρήσεως των κανόνων φορολογήσεως που ισχύουν για τις ανάγκες των ειδικών φόρων καταναλώσεως.

Επίσης, τέθηκε το νομικό ζήτημα αν κατά το άρθρο 3, παρ. 2, της Οδηγίας 92/12, το δίκαιο της Ένωσης πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι οι φορολογούμενοι μπορούν να αξιώσουν την πλήρη επιστροφή της οικείας εισφοράς ή μόνο μερική επιστροφή της ανάλογα με το ποσοστό των δαπανών, επί του συνόλου των χρηματοδοτούμενων με την εισφορά CSPE δαπανών, που δεν αντιστοιχεί σε ειδικό σκοπό.

Το ΔΕΕ έκρινε, αρχικά, ότι τα Κράτη-μέλη υποχρεούνται να επιστρέφουν τους φόρους που  εισπράττονται από το Κράτος-μέλος κατά παράβαση του δικαίου της ΕΕ. Η μόνη εξαίρεση από το δικαίωμα της επιστροφής των φόρων αφορά την περίπτωση που ο αχρεωστήτως καταβληθείς φόρος μετακυλίσθηκε άμεσα από τον φορολογούμενο στον αγοραστή.

Καταληκτικά, το ΔΕΕ έκρινε επί του συγκεκριμένου νομικού ζητήματος ότι οι φορολογούμενοι μπορούν να αξιώσουν μερική επιστροφή φόρου ανάλογα με το ποσοστό των εσόδων από τον φόρο, το οποίο διατέθηκε για μη ειδικούς σκοπούς, υπό τον όρο ότι οι φορολογούμενοι δεν μετακύλυσαν τον φόρο στους δικούς τους πελάτες.

4. ΔΕΕ, απόφαση της 27ης Ιουνίου 2018, Υπόθεση C-90/17, Turbogás Produtora Energética SA κατά Autoridade Tributáriae Aduaneira– Προδικαστική

Η αίτηση αφορούσε την ερμηνεία του άρθρου 21, παρ. 5, τρίτο εδάφιο, της Οδηγίας 2003/96/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με το ανωτέρω διάταξη «Μια οντότητα η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια για δική της χρήση θεωρείται ως διανομέας. Παρά το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, τα κράτη μέλη μπορούν να απαλλάσσουν αυτούς τους μικρούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας εφόσον φορολογούν τα ενεργειακά προϊόντα που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή αυτής της ηλεκτρικής ενέργειας.». Επιπρόσθετα, σύμφωνα με το άρθρο 14 παρ. 1 στοιχείο α «[….] τα κράτη μέλη απαλλάσσουν τα ακόλουθα προϊόντα από τη φορολογία, υπό τις προϋποθέσεις που θα ορίσουν προκειμένου να διασφαλισθεί η ορθή και απρόσκοπτη εφαρμογή των απαλλαγών αυτών και να αποφευχθεί η φοροδιαφυγή, η φοροαποφυγή ή η κατάχρηση:α) ενεργειακά προϊόντα και ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιείται για τη διατήρηση της ικανότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν, για λόγους περιβαλλοντικής πολιτικής, να επιβάλουν στα προϊόντα αυτά φορολογία χωρίς να υποχρεούνται να τηρούν τα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που θεσπίζει η παρούσα οδηγία. Στην περίπτωση αυτή, η φορολογία αυτών των προϊόντων δεν λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο της τήρησης του ελαχίστου επιπέδου φορολογίας της ηλεκτρικής ενέργειας που καθορίζεται στο άρθρο 10». Η αίτηση υποβλήθηκε  από το διαιτητικό δικαστήριο για την επίλυση φορολογικών διαφορών της Πορτογαλίας στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Turbogás – Produtora Energética SA και της Φορολογικής και Τελωνειακής αρχής, της Πορτογαλίας σχετικά με διορθωτική πράξη επιβολής φόρου όσον αφορά τη φορολόγηση ηλεκτρικής ενέργειας προοριζόμενης για αυτοκατανάλωση από την Turbogás. Ας σημειωθεί ότι η Turbogás ασκούσε δραστηριότητα παραγωγής θερμοηλεκτρικής ενέργειας και στο πλαίσιο της εσωτερικής της λειτουργίας του σταθμού κατανάλωνε ένα μικρό μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από την εγκατάσταση.

Το νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν αν το άρθρο 21 παρ. 5, τρίτο εδάφιο, της Οδηγίας 2003/96 έχει την έννοια ότι κάθε οντότητα, η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια για δική της χρήση, ανεξαρτήτως του μεγέθους της και ανεξαρτήτως της οικονομικής δραστηριότητας που ασκεί κατά κύριο λόγο, πρέπει να θεωρηθεί ως διανομέας του οποίου η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας εμπίπτει στην υποχρεωτική απαλλαγή που προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι το άρθρο 21, παρ. 5, τρίτο εδάφιο, και το άρθρο 14, παρ. 1, στοιχείο α, της Οδηγίας 2003/96 έχουν την έννοια ότι μια οντότητα η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια για δική της χρήση (ανεξάρτητα από το μέγεθός της και την οικονομική της δραστηριότητα) πρέπει να θεωρηθεί ως «διανομέας», του οποίου η  κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας εμπίπτει στην ανωτέρω υποχρεωτική απαλλαγή.

CES-DUTH ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 3/2018

ΔΕΛΤΙΟ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΕΕ (ΔΕΕ): ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ – ΑΠΡΙΛΙΟΣ  2018

ΕΝΕΡΓΕΙΑ – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

Επιμέλεια Παναγιώτης Αργαλιάς, Δικηγόρος, ΔΝ

1. ΔΕΕ, απόφασητης 12ης Απριλίου 2018, Υπόθεση C-323/17, People Over Wind και Peter Sweetman κατά Coillte Teoranta - Προδικαστική

Η αίτηση αφορούσε στην ερμηνεία του άρθρου 6 παρ. 3 της Οδηγίας 92/43 του Συμβουλίου για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 3 της ανωτέρω Οδηγίας «Κάθε σχέδιο  μη άμεσα συνδεόμενο ή αναγκαίο για τη διαχείριση του τόπου, το οποίο όμως είναι δυνατόν να επηρεάζει σημαντικά τον εν λόγω τόπο καθεαυτό ή από κοινού με άλλα σχέδια εκτιμάται δεόντως ως προς τις επιπτώσεις του στον τόπο, λαμβανομένων υπόψη των στόχων διατήρησής του. Βάσει των συμπερασμάτων της εκτίμησης των επιπτώσεων στον τόπο και εξαιρουμένης της περίπτωσης των διατάξεων της παρ. 4, οι αρμόδιες εθνικές αρχές συμφωνούν για το οικείο σχέδιο μόνο αφού βεβαιωθούν ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα του τόπου περί του οποίου πρόκειται και, ενδεχομένως, αφού εκφρασθεί πρώτα η δημόσια γνώμη». Η αίτηση υποβλήθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ιρλανδίας (High Court ) στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της People Over Wind, μη κυβερνητικής οργάνωσης για την προστασία του περιβάλλοντος και του Peter Sweetman και της Coille Teoranta, εταιρείας του Ιρλανδικού Δημοσίου, η οποία δραστηριοποιείται στον δασικό τομέα με αντικείμενο τις αναγκαίες εργασίες καλωδιώσεως για τη σύνδεση αιολικού πάρκου με το ηλεκτρικό δίκτυο. Ειδικότερα, η διαφορά της κύριας δίκης αφορούσε την εκτίμηση ενδεχόμενων επιπτώσεων για τη σύνδεση ενός αιολικού πάρκου με το ηλεκτρικό δίκτυο σε δύο ειδικές ζώνες διατηρήσεως δυνάμει του ευρωπαϊκού οικολογικού δικτύου NATURA. Η συγκεκριμένη ζώνη αποτελούσε οικότοπο του ιρλανδικού μαργαριτοφόρου μυδιού γλυκών υδάτων, είδος που περιλαμβανόταν στο Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας περί οικοτόπων. Η άδεια για την κατασκευή του αιολικού πάρκου χορηγήθηκε το έτος 2013 από την εθνική επιτροπή χωροταξικών προσφυγών. Μετά την ανωτέρω αδειοδότηση τέθηκε το ζήτημα της συνδέσεως του συγκεκριμένου αιολικού πάρκου με το ηλεκτρικό δίκτυο διά καλωδίων, σύνδεση η οποία αποτελεί το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης. Οι προσφεύγοντες υποστήριξαν ότι οι ποτάμιοι ρύποι από την καλωδιακή σύνδεση θα έχουν βλαπτική επίδραση στο μαργαριτοφόρο μύδι ενώ η εταιρεία υποστήριξε ότι πρόκειται για απαλλασσόμενο έργο.

Το νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν εάν το άρθρο 6 παρ. 3 της επίμαχης Οδηγίας περί οικοτόπων έχει την έννοια ότι για να διαπιστωθεί εάν είναι αναγκαία η μεταγενέστερη εκτίμηση των επιπτώσεων ενός σχεδίου σε ορισμένο τόπο μπορούν να λαμβάνονται υπόψη κατά το στάδιο του προελέγχου τα μέτρα που αποσκοπούν στην αποτροπή ή στη μείωση των επιβλαβών συνεπειών του εν λόγω σχεδίου στον τόπο αυτό.

Το ΔΕΕ διαπίστωσε ότι το άρθρο 6 παρ. 3 προβλέπει δύο στάδια εκτίμησης των επιπτώσεων. Στο πρώτο στάδιο επιβάλλεται στα Κράτη-μέλη η υποχρέωση να προβαίνουν σε δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων ενός σχεδίου σε προστατευόμενο τόπο, εφόσον είναι πιθανό το σχέδιο αυτό να επηρεάσει σημαντικά τον εν λόγω τόπο. Στο δεύτερο στάδιο, το σχέδιο μπορεί να εγκριθεί μόνον υπό την προϋπόθεση ότι δεν παραβλάπτει την ακεραιότητα του οικείου τόπου. Το ΔΕΕ αποσαφήνισε ότι το συγκεκριμένο ερώτημα αφορά το στάδιο του προελέγχου και διαπίστωσε ότι το άρθρο 6 παρ. 3 της Οδηγίας περί οικοτόπων αναφέρεται στην αρχή της προφύλαξης και επιτρέπει τη δυνατότητα αποτελεσματικής αποτροπής των προσβολών, που ενδέχεται να προκαλέσουν στην ακεραιότητα των προστατευόμενων τόπων τα εξεταζόμενα σχέδια.

Καταληκτικά το ΔΕΕ έκρινε ότι το επίμαχο άρθρο έχει την έννοια ότι προκειμένου να διαπιστωθεί η αναγκαιότητα μεταγενέστερης δέουσας εκτιμήσεως ενός σχεδίου σε συγκεκριμένο τόπο δεν απαιτείται στο στάδιο του προελέγχου να λαμβάνονται υπόψη τα μέτρα που αποσκοπούν στην αποτροπή ή στη μείωση των επιβλαβών συνεπειών του σχεδίου στον συγκεκριμένο τόπο.

2. ΔΕΕ, απόφαση της 12ης Απριλίου 2018, Υπόθεση C-302/17,PPC Power a.s. PPC Power a.s. κατά Finančné riaditeľstvo Slovenskej republiky και Daňový úrad pre vybrané daňové subjekty - Προδικαστική

Η αίτηση  αφορούσε στην ερμηνεία του άρθρου 1 της Οδηγίας 2003/87 σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας. Το άρθρο 1 της ανωτέρω Οδηγίας ορίζει «Η παρούσα οδηγία καθιερώνει ένα σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας προκειμένου να προωθήσει τη μείωση των εκπομπών αερίου θερμοκηπίου κατά τρόπο αποδοτικό από πλευράς κόστους και οικονομικώς αποτελεσματικό». Η συγκεκριμένη αίτηση υποβλήθηκε από το περιφερειακό Δικαστήριο της Μπρατισλάβα της Σλοβακίας (Krajskýsúd v Bratislave),  στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της PPC Power a.s. και της αρμόδιας για ορισμένες κατηγορίες φορολογουμένων φορολογικής αρχής της Σλοβακίας με αντικείμενο την προκαταβολή φόρου επί των κατανεμηθέντων δικαιωμάτων αερίων του θερμοκηπίου που δεν χρησιμοποιήθηκαν ή τα οποία μεταβιβάστηκαν. Ειδικότερα, η Σλοβακική Δημοκρατία εισήγαγε στην έννομη τάξη της φόρο επί των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ από την 1^η Ιανουαρίου 2011. Η βάση υπολογισμού του φόρου βασιζόταν είτε στην αξία των μεταβιβασθέντων δικαιωμάτων εκπομπής, δηλαδή των δικαιωμάτων εκπομπής που είχαν πιστωθεί στον φορολογούμενο και εν συνεχεία μεταβιβάσθηκαν από αυτόν είτε στην αξία των μη χρησιμοποιηθέντων δικαιωμάτων, ήτοι των δικαιωμάτων τα οποία δεν είχαν παραδοθεί για την κάλυψη πραγματικών εκπομπών. Ο συγκεκριμένος φόρος έπρεπε να καταβληθεί το επόμενο έτος αλλά κατά τη διάρκεια του υπό εξέταση οικονομικού έτους οφείλονταν δύο προκαταβολές οι οποίες είχαν υπολογισθεί βάσει του τεκμαιρόμενου ύψους της φορολογικής υποχρέωσης.

Το κρίσιμο ζήτημα που τέθηκε ήταν εάν η Οδηγία 2003/87 πρέπει να ερμηνευθεί με την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία φορολογεί σε ποσοστό 80% επί της αξίας τους τα δικαιώματα εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου που πωλήθηκαν ή δεν χρησιμοποιήθηκαν από τις επιχειρήσεις που υπάγονται στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου.

Το ΔΕΕ, αρχικά, έκρινε ότι η Οδηγία 2003/87 στηρίζεται στην οικονομική αξία των δικαιωμάτων προκειμένου να παρέχονται κίνητρα στις επιχειρήσεις για τη μείωση των εκπομπών τους. Με το σύστημα εμπορίας εκπομπών, οι επιχειρήσεις μπορούν να χρησιμοποιούν τα δικαιώματα εκπομπής που τους έχουν κατανεμηθεί ή να τα πωλούν, ανάλογα με την τρέχουσα αξία τους στην αγορά και τα κέρδη που θα μπορούσαν συνεπώς να αντλήσουν οι ίδιες. Το ΔΕΕ έκρινε, επίσης, ότι είναι αναγκαίο για την καλή λειτουργία του συστήματος η επιβαλλόμενη από Κράτος-μέλος επιβάρυνση επί της οικονομικής αξίας των δικαιωμάτων αυτών εκπομπής να μην καταλήγει στην αποδυνάμωση των κίνητρων για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου μέχρι του σημείου να τα εξαφανίζει πλήρως.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι η Οδηγία 2003/87 έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση,  η οποία φορολογεί, με συντελεστή 80 % επί της αξίας τους, τα κατανεμηθέντα δωρεάν δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου τα οποία πωλήθηκαν ή δεν χρησιμοποιήθηκαν από τις επιχειρήσεις.

3. ΔΕΕ, απόφαση της 28ης Φεβρουαρίου 2018, Υπόθεση C-117/17, Comune di Castelbellino κατά Regione Marche κ.λπ.– Προδικαστική

Η αίτηση αναφέρεται στην ερμηνεία της Οδηγίας 2011/92/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον. Η αίτηση υποβλήθηκε από το διοικητικό Πρωτοδικείο της Περιφέρειας Marche της Ιταλίας στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, του Δήμου Castelbellino και, αφετέρου, της Περιφέρειας Marche, του Ministero Υπουργείου Πολιτισμού, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Προστασίας του Εδάφους και της Θάλασσας, της Regione Marche Servizio Infrastrutture Trasporti Energia – P. F. Rete Elettrica Regionale και της Επαρχίας Αγκόνας όσον αφορά την απόφαση με την οποία η Περιφέρεια Marche εκτίμησε ότι δεν συνέτρεχε λόγος να ελεγχθεί το κατά πόσον υπήρχε υποχρέωση να υποβληθεί το σχέδιο έργου της Società Agricola 4 C S.S., το οποίο αποσκοπούσε στην αύξηση της ισχύος μιας μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από βιοαέριο, σε εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ειδικότερα, η Περιφέρεια Marche χορήγησε άδεια για την εκτέλεση εργασιών για την αύξηση της ισχύος μονάδας ηλεκτρικής ενέργειας από βιοαέριο από 249 κιλοβάτ (kW) σε 999 kW. χωρίς το σχέδιο έργου να έχει υποβληθεί σε Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΕΠΕ) ούτε σε προκαταρκτικό έλεγχο περί της υποχρεώσεως διενέργειας μιας τέτοιας εκτιμήσεως. Ο λόγος μη υποβολής του ανωτέρου σχεδίου σε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων ήταν ότι η ονομαστική ισχύς της μονάδας ήταν χαμηλότερη από το κατώτατο όριο του 1 MW που προβλέπεται απότον εθνικό νόμο. Ο Δήμος Castelbellino προσέφυγε ενώπιον του διοικητικού πρωτοδικείου Περιφέρειας Marche, με αίτημα την ακύρωση της αδείας αυτής, προβάλλοντας παράβαση της οδηγίας 2011/92.Το εθνικό δικαστήριο ακύρωσε την άδεια που η Περιφέρεια Marche είχε χορηγήσει στις 20 Ιουνίου 2012, για τον λόγο ότι στηρίχθηκε σε νομοθετικές διατάξεις οι οποίες στη συνέχεια κρίθηκαν αντισυνταγματικές.

Το βασικό νομικό ζήτημα που τέθηκε  ήταν αν, σε περίπτωση κατά την οποία ένα σχέδιο έργου περί αυξήσεως της ισχύος μιας μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχει υποβληθεί σε προκαταρκτικό έλεγχο περί της υποχρεώσεως διενέργειας ΕΠΕ κατ’ εφαρμογή εθνικών διατάξεων που μεταγενεστέρως κρίθηκαν ασύμβατες, ως προς το σημείο αυτό, με την \Οδηγία 2011/92, το δίκαιο της Ένωσης αντιτίθεται στην υποβολή της εν λόγω μονάδας, μετά την υλοποίηση του ως άνω σχεδίου έργου, σε νέα διαδικασία ελέγχου εκ μέρους των αρμοδίων αρχών.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι το δίκαιο της Ένωσης επιβάλλει στα κράτη μέλη την άρση των παράνομων συνεπειών της παραβάσεως αυτής και δεν αντιτίθεται στην υποβολή της εν λόγω μονάδας σε νέα διαδικασία ελέγχου εκ μέρους των αρμοδίων αρχών υπό την προϋπόθεση ότι οι εθνικοί κανόνες που επιτρέπουν την τακτοποίηση αυτή δεν παρέχουν στους ενδιαφερομένους την ευκαιρία να παρακάμψουν τους κανόνες του δικαίου της Ένωσης ή να αποφύγουν να τους εφαρμόσουν.

4. ΔΕΕ, απόφαση της 22ας Φεβρουαρίου 2018,Υπόθεση C-572/16, INEOS Köln GmbH κατά Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας  - Προδικαστική

Η αίτηση προδικαστικής απόφασης αναφερόταν στην ερμηνεία του άρθρου 10^α της Οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας. Η αίτηση υποβλήθηκε από το Διοικητικό Πρωτοδικείο του Βερολίνου (Verwaltungsgericht Berlin )στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της INEOS Köln GmbH και της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, εκπροσωπούμενης από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος σχετικά με την εκ μέρους της ως άνω υπηρεσίας άρνηση να επιτρέψει στην εταιρία αυτή να προβεί σε διόρθωση αιτήσεως δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου για την τρίτη περίοδο εμπορίας 2013-2020. Ειδικότερα, τον Ιανουάριο του 2012, η INEOS ζήτησε εμπροθέσμως από την υπηρεσία δικαιωμάτων εκπομπής δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής για βιομηχανική εγκατάσταση παραγωγής χημικών προϊόντων μέσω ατμοπυρολύσεως νάφθας σε υψηλές θερμοκρασίες. Με απόφαση της υπηρεσίας που εκδόθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2014, η αρμόδια υπηρεσία κατένειμε στην ανωτέρω εταιρεία τα δικαιώματα εκπομπής. Ωστόσο, η εταιρεία άσκησε ενδικοφανή προσφυγή ενώπιον της αρμόδιας υπηρεσίας κατά της επίδικης αποφάσεως, υποστηρίζοντας ότι αυτή όφειλε να λάβει υπόψη ορισμένα συμπληρωματικά δεδομένα για τον υπολογισμό των άμεσων εκπομπών για τα έτη 2006 και 2007. Η ενδικοφανής προσφυγή απορρίφθηκε διότι τα συμπληρωματικά στοιχεία κατατέθηκαν εκπρόθεσμα, ήτοι τον Απρίλιο του 2015, τρία έτη και πλέον μετά την ημερομηνία λήξεως της προθεσμίας υποβολής της αιτήσεως κατανομής (23 Ιανουαρίου 2012).

Το νομικό ζήτημα που τέθηκε ήταν εάν το άρθρο 10α της Οδηγίας 2003/87 έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική διάταξη, η οποία προβλέπει, για την υποβολή αιτήσεως δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής για την περίοδο 2013-2020, αποκλειστική προθεσμία μετά τη λήξη της οποίας ο αιτών στερείται κάθε δυνατότητας να διορθώσει ή να συμπληρώσει την αίτησή του.

Το ΔΕΕ διαπίστωσε ότι κάθε Κράτος-μέλος καθορίζει τους κανόνες των προθεσμιών, δυνάμει της αρχής της δικονομικής αυτονομίας, υπό τον όρο ότι τηρούνται η αρχή της ισοδυναμίας, ήτοι ότι οι κανόνες αυτοί δεν είναι λιγότερο ευνοϊκοί από εκείνους που διέπουν παρόμοιες καταστάσεις υπαγόμενες στο εσωτερικό δίκαιο και της αρχής της αποτελεσματικότητας, ήτοι ότι οι εθνικοί κανόνες δεν καθιστούν πρακτικώς αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται από το δίκαιο της Ένωσης.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι το ανωτέρω άρθρο της Οδηγίας 2003/87 δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση, η οποία ορίζει αποκλειστική προθεσμία για την αίτηση δικαιωμάτων εκπομπής από τους φορείς εκμετάλλευσης, μετά τη λήξη της οποίας ο αιτών στερείται κάθε δυνατότητας να διορθώσει ή να συμπληρώσει την αίτησή του,εφόσον η προθεσμία αυτή δεν είναι ικανή να καταστήσει πρακτικώς αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την υποβολή μιας τέτοιας αιτήσεως.

5. ΓΔΕΕ, απόφαση της 13ης Μαρτίου 2018, Υπόθεση T-542/11 RENV Αλουμίνιον της Ελλάδος ΒΕΑΕ, πρώην Αλουμίνιον AE κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής – Προσφυγή ακύρωσης

Σύμφωνα με το ιστορικό της υπόθεσης το 1960, η Αλουμίνιον της Ελλάδος ΑΕ την οποία διαδέχθηκαν η Αλουμίνιον AE και η προσφεύγουσα, Αλουμίνιον της Ελλάδος ΒΕΑΕ, τον Ιούλιο του 2007 και τον Μάιο του 2015 αντιστοίχως, στην παραγωγή αλουμινίου στην Ελλάδα, σύναψε σύμβαση με την Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού AE (ΔΕΗ), τη δημόσια εταιρία παροχής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, η οποία προέβλεπε την εφαρμογή ως προς αυτήν προτιμησιακού τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΔΕΗ κατήγγειλε τη σύμβαση τον Μάρτιο του 2006 οπότε και έπαυσε να ισχύει το προτιμησιακό τιμολόγιο. Ωστόσο, η ΑτΕ προσέβαλε την καταγγελία της σύμβασης ενώπιον των αρμοδίων εθνικών δικαστηρίων και με  την απόφαση 80/2007 (Ασφαλιστικά μέτρα), του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών ανεστάλησαν τα αποτελέσματα της καταγγελίας, έως την έκδοση της απόφασης επί της ουσίας. Η ΔΕΗ, όμως, αντιδρώντας  ζήτησε την ανάκληση της πρώτης απόφασης ασφαλιστικών μέτρων ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, το οποίο δέχθηκε ex nunc το αίτημά της με την απόφαση 72/2008 του Μαρτίου 2008. Ως εκ τούτου, το προτιμησιακό τιμολόγιο ίσχυσε κατά τη διάρκεια της πρώτης απόφασης ασφαλιστικών μέτρων και της δεύτερης απόφασης ασφαλιστικών μέτρων.(επίμαχο χρονικό διάστημα)

Η συγκεκριμένη απόφαση αναφέρεται σε προσφυγή ακύρωσης της εταιρείας Αλουμίνιον της Ελλάδος ΒΕΑΕ,   με αίτημα ακύρωση της απόφασης 2012/339/ΕΕ της Επιτροπής, σχετικά με την κρατική ενίσχυση αριθ. SA.26117 – C 2/2010 (πρώην NN 62/2009) που εφάρμοσε η Ελλάδα υπέρ της Αλουμίνιον της Ελλάδος ΑΕ.  Σύμφωνα με το άρθρο 1 της προσβαλλόμενης απόφασης, η Επιτροπή έκρινε ότι η Ελληνική Δημοκρατία είχε παρανόμως χορηγήσει στην ΑτΕ κρατική ενίσχυση ύψους 17,4 εκατομμυρίων ευρώ μέσω της εφαρμογής του προτιμησιακού τιμολογίου κατά το επίμαχο χρονικό διάστημα, ήτοι από τον Ιανουάριο του 2007 έως τον Μάρτιο του 2008, κατά παράβαση του άρθρου 108, παράγραφος 3 ΣΛΕΕ.

Στο πλαίσιο της προσφυγής η εταιρεία προέβαλε δέκα λόγους σχετικά με τον χαρακτηρισμό του επίμαχου μέτρου ως νέας ενίσχυσης, τον χαρακτηρισμό του προτιμησιακού τιμολογίου ως κρατικής ενίσχυσης και της επιβολής υποχρέωσης ανάκτησης.

Μεταξύ άλλων η προσφεύγουσα εταιρεία υποστήριξε ότι το προτιμησιακό τιμολόγιο δεν συνιστούσε πλεονέκτημα σύμφωνα με το άρθρο 107 παρ. 1

Το ΔΕΕ διαπίστωσε ότι για την έννοια της κρατικής ενίσχυσης πρέπει να πληρούνται οι παρακάτω προϋποθέσεις: Πρώτον, πρέπει να πρόκειται για παρέμβαση του κράτους ή για παρέμβαση μέσω κρατικών πόρων. Δεύτερον, η παρέμβαση πρέπει να είναι ικανή να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ Κρατών-μελών. Τρίτον, πρέπει να παρέχει πλεονέκτημα στον λήπτη της, διά της ευνοϊκής μεταχείρισης ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής. Τέταρτον, πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό.

Εν συνεχεία το ΔΕΕ διαπίστωσε ότι το προτιμησιακό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας δύναται να συνιστά κρατική ενίσχυση ενώ μπορεί να δικαιολογηθεί αντικειμενικά από οικονομικούς λόγους. Ωστόσο, δεν αποτελεί έργο της Επιτροπής να εξετάσει αυτεπαγγέλτως τη συνδρομή τέτοιων δικαιολογητικών λόγων, εφόσον έχει διαπιστώσει την ύπαρξη πλεονεκτήματος, διότι η απόδειξη της συνδρομής τέτοιων λόγων εναπόκειται στο οικείο Κράτος-μέλος, εάν αυτό προτίθεται να αμφισβητήσει την εκτίμηση της Επιτροπής ως προς την ύπαρξη ενίσχυσης.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το ΔΕΕ κατέληξε ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν προέβαλε κανένα σχετικό επιχείρημα και απέρριψε το συγκεκριμένο λόγο της προσφυγής

Καταληκτικά το ΔΕΕ απέρριψε την προσφυγή της εταιρείας μη δεχόμενο κανένα από τους προβαλλόμενους λόγους της προσφυγής.

CES-DUTH ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2/2018

ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 

Χρηματιστήριο Ενέργειας – Σύσταση Ειδικής Επιτροπής για το Κλίμα – 

Ενεργειακές Κοινότητες

Παναγιώτης Αργαλιάς, Δικηγόρος, ΔΝ, Ειδικός Συνεργάτης Νομικής Σχολής ΔΠΘ

1. ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας συνεχίζονται με στόχο την επίτευξη των στόχων της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ και τη δημιουργία συνθηκών ανταγωνισμού στα Κράτη-μέλη της. Μια από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στην ενεργειακή πολιτική εισήχθη με τον νόμο  4512/2018 (ΦΕΚ Α' 5/17.01.2018), που φέρει τον τίτλο «Ρυθμίσεις για την εφαρμογή των Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής και άλλες διατάξεις». Το μέρος Γ του ανωτέρω νόμου, που φέρει τον τίτλο «Χρηματιστήριο Ενέργειας» τροποποιεί  τον νόμο 4425/2016 (ΦΕΚ Α'185/30.09.2016) «Επείγουσες ρυθμίσεις των Υπουργείων Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων και Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης για την εφαρμογή της συμφωνίας δημοσιονομικών στόχων και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και άλλες διατάξεις» και τον νόμο 4001/2011 (ΦΕΚ Α 179/22.8.2011) «Για τη λειτουργία Ενεργειακών Αγορών Ηλεκτρισμού και Φυσικού Αερίου, για Έρευνα, Παραγωγή και δίκτυα μεταφοράς Υδρογονανθράκων και άλλες ρυθμίσεις». Με το άρθρο 80 του νόμου 4512/2018 εισάγεται το άρθρο 9 στον νόμο 4425/2016, το οποίο αναφέρεται στο Χρηματιστήριο Ενέργειας, που αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό μηχανισμό επίτευξης των στόχων της ενεργειακής πολιτικής. Ως χρηματιστήριο ενέργειας σύμφωνα με το άρθρο 74 στοιχεία α και β ν. 4512/2018 ορίζεται η ανώνυμη εταιρεία που διαχειρίζεται μία ή και περισσότερες αγορές ενέργειας ή και ενεργειακές χρηματοπιστωτικές αγορές ενώ ως αγορές ενέργειας νοούνται οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, οι αγορές φυσικού αερίου και οι περιβαλλοντικές αγορές. Παράλληλα, τροποποιείται και ο νόμος 4001/2011 (άρθρο 96 του ν. 4512/2018) και εισάγονται τα νέα άρθρα 117Α, 117Β, 117Γ, 117Δ και 117Ε. Με τις ανωτέρω τροποποιήσεις ιδρύεται η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε.» και με το διακριτικό τίτλο ΕΧΕ Α.Ε. Για την ίδρυση της ανωτέρω εταιρείας, η εταιρεία με την επωνυμία «Λειτουργός της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας Α.Ε.» και με το διακριτικό τίτλο «ΛΑΓΗΕ Α.Ε.» εισφέρει, εντός τριών (3) μηνών τη λειτουργία και διαχείριση του κλάδου που περιλαμβάνει δραστηριότητες όπως : 

(α) Τη διενέργεια του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού, 

(β) Τη συνεργασία με τους Διαχειριστές της αγοράς, 

(γ) Την τήρηση ειδικού Μητρώου Συμμετεχόντων στον Ημερήσιο Ενεργειακό Προγραμματισμό και την εγγραφή των Συμμετεχόντων, 

(δ) Την οργάνωση και διεξαγωγή δημοπρασιών πώλησης προθεσμιακών προϊόντων ηλεκτρικής ενέργειας με φυσική παράδοση, 

(ε) την είσπραξη από τους συμμετέχοντες των τελών καθώς και κάθε άλλη ειδικότερη υποχρεωτική ή δυνητική αρμοδιότητα είχε ο Λειτουργός, στα πλαίσια του κλάδου της ηλεκτρικής ενέργειας. 

Το αρχικό μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας «Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε.» καλύπτεται από την εισφορά του μεταβιβαζόμενου κλάδου από την ΛΑΓΗΕ Α.Ε. καθώς και με την καταβολή μετρητών ποσού κατ' ελάχιστο ενός εκατομμυρίου (1.000.000) ευρώ από νομικά πρόσωπα. Ειδικότερα, κατά την εισφορά του κλάδου μεταφέρονται στην Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε.: Τα πάγια της ΛΑΓΗΕ Α.Ε. που αφορούν τον εισφερόμενο κλάδο και τα ειδικά αποθεματικά ή μέρος αυτών του εισφερόμενου Κλάδου που απεικονίζονται στον τελευταίο ισολογισμό της ΛΑΓΗΕ Α.Ε. Επιπροσθέτως, κατά τη σύσταση και κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της «Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε.», η συνολική συμμετοχή σε αυτήν εταιρειών, στις οποίες το Δημόσιο κατέχει το σύνολο ή την πλειοψηφία των δικαιωμάτων ψήφου, δεν επιτρέπεται να κατέλθει σε ποσοστό μικρότερο του 35% και να ανέλθει σε ποσοστό μεγαλύτερο του 49% του μετοχικού κεφαλαίου και των δικαιωμάτων ψήφου της. 

Στόχος του Χρηματιστηρίου Ενέργειας είναι η μετάβαση από το μοντέλο της υποχρεωτικής συμμετοχής στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (mandatory pool) στο μοντέλο στόχος (target model) σύμφωνα με το οποίο η χονδρεμπορική αγορά ενέργειας θα λειτουργήσει με καλύτερους όρους διαφάνειας και ανταγωνισμού. Το μοντέλο στόχος στοχεύει στην δημιουργία των ελάχιστων προϋποθέσεων, που πρέπει να εφαρμόζονται στις εθνικές αγορές ενέργειας προκειμένου να επιτευχθεί η σύζευξη των αγορών της Ε.Ε, η προώθηση του ανταγωνισμού και η προστασία των καταναλωτών ενέργειας. 

Βάσει του μοντέλου στόχος θα διαμορφωθούν τέσσερις (4) διαφορετικές ενεργειακές αγορές: 

• η προθεσμιακή αγορά (Forward Market), 

• η προ-ημερήσια αγορά ή αγορά επόμενης ημέρας (Day-ahead Market), 

• η Ενδοημερήσια αγορά (Intra-Daymarket) και 

• η αγορά Εξισορρόπησης (Balancing Market).

Στην παρούσα φάση αναμένεται η υποβολή του επενδυτικού σχεδίου από τη ΛΑΓΗΕ ΑΕ στη ΡΑΕ, που αφορά τη δημιουργία της εταιρείας Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας (η υποβολή του σχεδίου έχει οριστεί για τις 17 Απριλίου 2018 αλλά αναμένεται να δοθεί παράταση μέχρι τις 30 Απριλίου 2018). Ας σημειωθεί, επίσης,  ότι  από την ημερομηνία ολοκλήρωσης της απόσχισης και, το αργότερο, εντός τριών μηνών η εταιρεία «Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε». λαμβάνει έγκριση από τη ΡΑΕ για τη λειτουργία της ως Χρηματιστηρίου Ενέργειας και για τη διαχείριση και λειτουργία της Αγοράς Επόμενης Ημέρας και της Ενδοημερήσιας Αγοράς. Επίσης η «Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε.» συστήνει νέα εταιρεία και καταθέτει στην ΡΑΕ επιχειρησιακό σχέδιο νέας εταιρείας, η οποία θα αποτελέσει το φορέα εκκαθάρισης. Το ανωτέρω σχέδιο θα έχει ως περιεχόμενο την υλοποίηση της εκκαθάρισης της Αγοράς Επόμενης Ημέρας και της Ενδοημερήσιας Αγοράς από τη νέα εταιρεία (Φορέας Εκκαθάρισης). 

2. ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΛΙΜΑ

Με την Πράξη 27 της 27.12.2017 του Υπουργικού Συμβουλίου (ΦΕΚ Α 204/28.12.2017) δημιουργήθηκε η Εθνική Επιτροπή για την Ενέργεια και το Κλίμα. Οι κύριες αρμοδιότητες της Επιτροπής είναι: 

(α) Η διαμόρφωση εθνικών προτεραιοτήτων, μεθοδολογίας και κατευθύνσεων για τον ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας, 

(β) η εκπόνηση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), 

(γ) Η επεξεργασία σεναρίων ανάπτυξης των ενεργειακών συστημάτων της χώρας, 

δ) Ο σχεδιασμός και η προώθηση προτάσεων ενεργειακών πολιτικών και δράσεων. 

Οι ανωτέρω αρμοδιότητες θα υλοποιηθούν σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ  συστήνεται πενταμελής Γραμματεία Διακυβέρνησης, η οποία έχει ως αρμοδιότητα την παρακολούθηση της πορείας εκπόνησης του ΕΣΕΚ. Στην συγκεκριμένη επιτροπή συμμετέχουν εκπρόσωποι κρατικών φορέων, κοινωνικών και παραγωγικών φορέων καθώς επίσης και εκπρόσωποι της αγοράς. Η δημιουργία της Επιτροπής αναμένεται να ενισχύσει τον μακροχρόνιο ενεργειακό σχεδιασμό της Ελλάδας σε συνάρτηση με τον στόχο της ΕΕ για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

3. ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ

Με το νόμο 4513/2018 (ΦΕΚ Α 9/23.1.2018) «Ενεργειακές Κοινότητες και άλλες διατάξεις» επιτρέπεται η δυνατότητα ίδρυσης Ενεργειακών Κοινοτήτων. Η Ενεργειακή Κοινότητα είναι αστικός συνεταιρισμός αποκλειστικού σκοπού με ποικίλους στόχους. Στόχοι της Ενεργειακής Κοινότητας αποτελούν: 

(α) Η προώθηση της κοινωνικής - αλληλέγγυας οικονομίας και η προώθηση της καινοτομίας στον ενεργειακό τομέα, 

(β) Η αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας και η προαγωγή της ενεργειακής αειφορίας, 

(γ). Η παραγωγή, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση, διανομή και προμήθεια ενέργειας, 

(δ) Η ενίσχυση της ενεργειακής αυτάρκειας και ασφάλειας σε νησιωτικούς δήμους, 

(ε) Η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας στην τελική χρήση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο μέσω της δραστηριοποίησης στους τομείς των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Α.Π.Ε.) και της Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (Σ.Η.Θ.Υ.Α.), 

(στ) Η ανάπτυξη δικτύου, διαχείριση και εκμετάλλευση υποδομών εναλλακτικών καυσίμων. Επιπροσθέτως, ο νόμος περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τα μέλη και τις αρμοδιότητες των Ενεργειακών  Κοινοτήτων. 

Αναφορικά με τις ανωτέρω κοινότητες μπορούμε να παραθέσουμε τις εξής παρατηρήσεις: 

Πρώτον, Οι Ενεργειακές Κοινότητες ενισχύουν το στοιχείο της τοπικότητας και ενδυναμώνουν το ρόλο των πολιτών και των τοπικών φορέων στον ενεργειακό τομέα διότι σε αυτές δύνανται να συμμετάσχουν φυσικά πρόσωπα, νοµικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, Οργανισµοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθµού, καθώς και άλλα νομικά πρόσωπα δηµοσίου δικαίου εκτός των Ο.Τ.Α.. 

Δεύτερον, Οι Ενεργειακές Κοινότητες δραστηριοποιούνται στους τομείς των Α.Π.Ε., της Σ.Η.Θ.Υ.Α., της ενεργειακής αποδοτικότητας, της παραγωγής, διανομής και προμήθειας ενέργειας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. 

Τρίτον, Υπό το σημερινό καθεστώς τα περισσότερα νησιά στην Ελλάδα (κυρίως στο Αιγαίο) ηλεκτροδοτούνται από αυτόνομα ηλεκτρικά συστήματα µε παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας κατά κύριο λόγο από τοπικούς σταθμούς παραγωγής, οι οποίοι λειτουργούν µε καύσιμο πετρέλαιο και από σταθμούς Α.Π.Ε. Η διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα παρουσιάζει τεχνικές και οικονομικές δυσκολίες. Έτσι, στις νησιωτικές περιοχές της Ελλάδας η χρήση συμβατικών καυσίμων και η ανάγκη συνεχούς ενίσχυσης του συμβατικού δυναμικού παραγωγής των νησιών αυτών λόγω της μεγάλης εποχιακής διακύμανσης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας από την έντονη τουριστική δραστηριότητα, δημιουργεί σημαντικά περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Ως εκ τούτου ο συγκεκριμένος νόμος εισάγει ειδικές ρυθμίσεις για τις Ενεργειακές Κοινότητες που δραστηριοποιούνται σε νησιωτικές περιοχές με μικρό πληθυσμό λαμβάνοντας υπόψη ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της χώρας, που αποτελούν οι νησιωτικές περιοχές (Άρθρο 6 του νόμου 4513/2018)

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η αγορά ενέργειας βρίσκεται σε «διαρκή κίνηση». Η δημιουργία των χρηματιστηρίων ενέργειας υποδηλώνει την προσπάθεια των Κρατών-μελών της ΕΕ να δημιουργήσουν μια κοινή αγορά ενέργειας. Εκείνο που πρέπει να επισημανθεί είναι ότι η ενοποίηση των εθνικών αγορών ενέργειας αποτελεί ένα «ακανθώδες έργο», που απαιτεί οικονομικές τεχνικές και εν τέλει νομικές εκτιμήσεις. Ωστόσο, η ενοποίηση της αγοράς σε περιφερειακό και αργότερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι απαραίτητος όρος για την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού της ΕΕ, της αντιμετώπισης ενεργειακών κρίσεων και της προστασίας του καταναλωτή. Ο απώτερος στόχος φαίνεται να είναι η δημιουργία ενιαίων τιμών ενέργειας στην ΕΕ και η άμεση μεταφορά ενέργειας σε χώρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα χωρίς αύξηση του κόστους ενέργειας. Ωστόσο, τα ευρωπαϊκά όργανα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους ότι το φθηνότερο κόστος ενέργειας μπορεί να εξυπηρετείται από τα χρηματιστήρια ενέργειας αλλά θα πρέπει να συνοδεύεται από τη βελτίωση του ευρωπαϊκού δικτύου ενέργειας, το οποίο στην παρούσα φάση δεν δύναται να θεωρηθεί αποτελεσματικό. Καταληκτικά όλες οι ανωτέρω αλλαγές στο ελληνικό ενεργειακό τομέα (που παρακολουθούν την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική) θα αποδείξουν τη σημασία τους και τη συνεισφορά τους στο επίπεδο της καθημερινότητας και της πρακτικής αντιμετώπισης  προβλημάτων. Πάντως, η νομοθέτηση του ανωτέρω θεσμικού πλαισίου αποτελεί ένα πρώτο σημαντικό βήμα για την επίτευξη των στόχων της ενεργειακής πολιτικής σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

CES-DUTH ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1/2018

Ο νέος ενωσιακός κατάλογος ενεργειακών Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (ΕΚΕ) 
και η Ελλάδα

Παναγιώτης Αργαλιάς, Δικηγόρος, ΔΝ, Ειδικός Συνεργάτης Νομικής Σχολής ΔΠΘ

Η Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Πολιτική σύμφωνα με το άρθρο 194 παρ. 1 ΣΛΕΕ στοχεύει, μεταξύ άλλων, στην προώθηση της διασύνδεσης των ενεργειακών δικτύων. Η επίτευξη της διασύνδεσης των ενεργειακών δικτύων συνδέεται με τη διενέργεια επενδύσεων για η δημιουργία νέων διασυνδέσεων μεταξύ των Κρατών-μελών αλλά και για τη  βελτίωση των υφιστάμενων και του υπάρχοντος δικτύου. Ειδικότερα, η στόχευση της μεταφοράς της ενέργειας είτε για τη βελτίωση του διασυνοριακού εμπορίου είτε για την κάλυψη αναγκών των Κρατών-μελών συνδέεται νομοτελειακά με την δημιουργία και λειτουργία αποτελεσματικού δικτύου σε όλα τα Κράτη-μέλη της ΕΕ. Επιπρόσθετα, η ανάγκη εκσυγχρονισμού και επέκτασης των ενεργειακών υποδομών  συναρτάται με την ενεργειακή αλληλεγγύη των Κρατών-μελών, τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας καθώς επίσης και με τη στόχευση της ΕΕ να μην υπάρχει Κράτος-μέλος απομονωμένο από τα ευρωπαϊκά δίκτυα αερίου και ηλεκτρισμού (Κανονισμός 347/2013). Ωστόσο, η διασυνδεσιμότητα μεταξύ των Κρατών-μελών δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ικανοποιητική εδώ και πολλά χρόνια. 

Η διαπίστωση του ανωτέρω ελλείμματος της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής οδήγησε στην υιοθέτηση του Κανονισμού 347/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές. Ο Κανονισμός 347/2013:

• προβλέπει τον προσδιορισμό των απαραίτητων Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (ΕΚΕ) για την υλοποίηση των διαδρόμων και ζωνών προτεραιότητας, τα οποία εμπίπτουν στις κατηγορίες ενεργειακών υποδομών ηλεκτρισμού, αερίου, πετρελαίου και διοξειδίου του άνθρακα ·

• διευκολύνει την έγκαιρη υλοποίηση των έργων κοινού ενδιαφέροντος με τον εξορθολογισμό, τον στενότερο συντονισμό και την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης και με την αύξηση της συμμετοχής των πολιτών·

• προβλέπει κανόνες και καθοδήγηση για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους και κίνητρα σχετικά με τον κίνδυνο σε ότι αφορά τα ΕΚΕ·

• καθορίζει τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας των ΕΚΕ για χρηματοδοτική τους στήριξη από την Ένωση.

Ως «έργο κοινού ενδιαφέροντος» νοείται έργο απαραίτητο για την υλοποίηση των διαδρόμων και ζωνών ενεργειακών υποδομών προτεραιότητας, που καθορίζονται στο παράρτημα Ι του Κανονισμού το οποίο περιλαμβάνεται στον κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος που ισχύει για όλη την Ένωση, ο οποίος ορίζεται στο άρθρο 3 του Κανονισμού. Για την ένταξη ενός Έργου στον κατάλογο των ΕΚΕ αυτό πρέπει να εκπληρώνει τα εξής κριτήρια: το έργο είναι απαραίτητο για τουλάχιστον έναν από τους διαδρόμους και ζώνες προτεραιότητας των ενεργειακών υποδομών, τα συνολικά δυνητικά οφέλη του έργου υπερτερούν του κόστους του, μεταξύ άλλων μακροπρόθεσμα, και τέλος το έργο εκπληρώνει οποιοδήποτε από τα ακόλουθα κριτήρια: αφορά τουλάχιστον δύο Κράτη-μέλη διασχίζοντας απευθείας τα σύνορα δύο ή περισσότερων Κρατών-μελών, βρίσκεται στην επικράτεια ενός Κράτους-μέλους και έχει σημαντικό διασυνοριακό αντίκτυπο, διασχίζει τα σύνορα τουλάχιστον ενός Κράτους-μέλους και μιας χώρας του ΕΟΧ. Η ένταξη ενός έργου στο ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ διευκολύνει την υλοποίησή του, αφού προσδίδει σε αυτό προτεραιότητα στις διαδικασίες αδειοδότησης, διευκολύνει τον επιμερισμό του κόστους και των κινδύνων μεταξύ των ενδιαφερομένων Κρατών-μελών και, υπό προϋποθέσεις, καθιστά το έργο επιλέξιμο για την χρηματοδότηση του από τους ενωσιακούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς

Με τον Κανονισμό 347/2013 (άρθρα 3 και 16) παρέχεται η εξουσιοδότηση στην Επιτροπή να καταρτίζει και να επικαιροποιεί ανά διετία τον ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ εκδίδοντας κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμούς. Ο ενωσιακός κατάλογος έχει τη μορφή παραρτήματος που επισυνάπτεται στον Κανονισμό 347/2013. Ο πρώτος κατάλογος ΕΚΕ καταρτίσθηκε με τον κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμό 1391/2013 και επικαιροποιήθηκε το 2015 με τον κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμό 89/2016. Στις 23.11.2017 η Επιτροπή δημοσίευσε το κείμενο ενός νέου κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού (C(2017) 7834 final), που δεν έχει αριθμηθεί ακόμη, ο οποίος τροποποιεί εκ νέου τον ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ. 

Παρακάτω παρατίθενται τα ΕΚΕ ελληνικού ενδιαφέροντος σύμφωνα με τις νέες τροποποιήσεις του τελευταίου κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού.

Α/Α	ΕΡΓΑ ΚΟΙΝΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ
1	Διάδρομος προτεραιότητας «Διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας Βορρά — Νότου στην κεντροανατολική και νότια Ευρώπη» (NSI East Electricity)	Δέσμη Βουλγαρίας — Ελλάδας μεταξύ Maritsa East 1 και Νέας Σάντας	ΕΚΕ 3.7.1.  Διασύνδεση του Maritsa East 1 (BG) με τη Νέα Σάντα (EL)
	Διάδρομος προτεραιότητας «Διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας Βορρά — Νότου στην κεντροανατολική και νότια Ευρώπη» (NSI East Electricity)	Δέσμη Ισραήλ — Κύπρου — Ελλάδας μεταξύ της πόλης Hadera και της περιφέρειας Αττικής [έργο επί του παρόντος γνωστό ως EUROASIA Interconnector (ευρασιατικός διασυνδετήριος αγωγός)	ΕΚΕ 3.10.1.  Διασύνδεση της πόλης Hadera (IL) με την Κοφινού (CY) 3.10.2.  Διασύνδεση της Κοφινού (CY) με την Κορακιά στην Κρήτη (EL) 3.10.3.  Εσωτερική γραμμή μεταξύ Κορακιάς στην Κρήτη και περιφέρειας Αττικής (EL)
	Διάδρομος προτεραιότητας “Διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας Βορρά — Νότου στην κεντροανατολική και νότια Ευρώπη” (“NSI East Electricity”)	Υδροηλεκτρικά με άντληση-ταμίευση στην   Ελλάδα:	EKE 3.24.Υδροηλεκτρικό με άντληση-ταμίευση στην Ελλάδα — Αμφιλοχία
2	Διάδρομος προτεραιότητας «Διασυνδέσεις αερίου Βορρά — Νότου στην κεντροανατολική και νοτιοανατολική Ευρώπη» (NSI East Gas)	Δέσμη διασύνδεσης Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας	EKE 6.8.1.     Διασύνδεση Ελλάδας — Βουλγαρίας [έργο επί του παρόντος γνωστό ως IGB] μεταξύ Κομοτηνής (EL) και Stara Zagora (BG), Σταθμός συμπίεσης αερίου στους Κήπους
	Διάδρομος προτεραιότητας “Διασυνδέσεις αερίου Βορρά — Νότου στην κεντροανατολική και νοτιοανατολική Ευρώπη” (“NSI East Gas”)	Δέσμη τερματικού σταθμού ΥΦΑ στη Βόρεια Ελλάδα	EKE 6.9          Τερματικός σταθμός ΥΦΑ στη Βόρεια Ελλάδα
	Διάδρομος προτεραιότητας “Διασυνδέσεις αερίου Βορρά — Νότου στην κεντροανατολική και νοτιοανατολική Ευρώπη” (“NSI East Gas”)	Δέσμη αύξησης της αποθηκευτικής ικανότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη	EKE 6.20.3. Εγκατάσταση αποθήκευσης “Νότια Καβάλα” στην Ελλάδα
3.	Διάδρομος Προτεραιότητας Νότιος Διάδρομος Μεταφοράς Φυσικού Αερίου SGG	Δέσμη ενοποιημένων, ειδικών και επιδεχόμενων κλιμάκωση υποδομών μεταφοράς, με τον σχετικό εξοπλισμό, για τη μεταφορά τουλάχιστον 10 bcm/a (δισεκατ. κυβικά μέτρα ετησίως) φυσικού αερίου από νέες πηγές της περιοχής της Κασπίας, μέσω Αζερμπαϊτζάν, Γεωργίας και Τουρκίας, με προορισμό τις αγορές της ΕΕ στην Ελλάδα και την Ιταλία	ΕΚΕ 7.1.3 Αγωγός αερίου μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας μέσω της Αλβανίας και της Αδριατικής [έργο επί του παρόντος γνωστό ως “Αδριατικός αγωγός φυσικού αερίου” (TAP)] και σταθμός συμπίεσης στη Νέα Μεσημβρίας
	Διάδρομος Προτεραιότητας Νότιος Διάδρομος Μεταφοράς Φυσικού Αερίου SGG	Δέσμη υποδομών για τη μεταφορά αερίου από την Ανατολική Μεσόγειο	EKE 7.3.1  Αγωγός από την  Ανατολική Μεσόγειο προς την ηπειρωτική Ελλάδα μέσω Κρήτης (έργο επί του παρόντος γνωστό ως “Αγωγός Ανατολικής Μεσογείου), σταθμός στη Μεγαλόπολη 7.3.3 Αγωγός φυσικού αερίου μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας (έργο επί του παρόντος γνωστό ως “Αγωγός Ποσειδών)

Ο κατάλογος περιλαμβάνει 11 ΕΚΕ ελληνικού ενδιαφέροντος. Από αυτά 5 αφορούν την Ηλεκτρική Ενέργεια (ΗΕ) και 6 το Φυσικό Αέριο (ΦΑ).

Στον κατάλογο περιλαμβάνονται 3 αυτοτελή ΕΚΕ και 8 σε δέσμες (Βουλγαρία, Ισραήλ, Κύπρος και Ιταλία).

Η Βουλγαρία παραμένει στρατηγικός εταίρος για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της χώρας. 

Ο κατάλογος περιλαμβάνει ΕΚΕ, που πέρα από την ικανοποίηση προφανών ενεργειακών στόχων (διασύνδεση δικτύων, ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού της χώρας κα), έχουν και ευρύτερη γεωστρατηγική  σημασία, όπως η διασύνδεση Hadera (IL) -  Κοφινούς (CY) -  εσωτερική γραμμή Κορακιάς (Κρήτη) -  Αττικής (EL)

Από την μελέτη του καταλόγου συνάγεται ότι η Ελλάδα θα αποτελέσει την επόμενη δεκαετία περιοχή στην οποία θα υλοποιηθούν σημαντικά ΕΚΕ, τα οποία και θα καταστήσουν τη χώρα μας σημαντικό ενεργειακό κόμβο της Μεσογείου στον τομέα του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας.